Open Access
Open Access Literatures หมายถึง แหล่งเอกสารวิชาการแบบดิจิทัล ที่มีการเผยแพร่ (Alailability) ให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงแบบออนไลน์ ได้แบบเสรี / ฟรี โดยไม่มีข้อจำกัดจากระบบลิขสิทธิ์ ส่วนใหญ่มีเนื้อหาเฉพาะทาง คือสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ที่ผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ (Peer Reviewed) ทั้งนี้รวมถึงบทความวิจัยในวารสารวิชาการที่รู้จักแพร่หลาย การ ก่อตั้ง Open Access มีปรัชญา นโยบาย และ การปฏิบัติ สะท้อนถึงความเคลื่อนไหวที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้บริการอย่างเสรีในการเข้า ถึงวรรณกรรมวิชาการในสาขาต่างๆ ที่บริการบน อินเทอร์เน็ต มีแรงกระตุ้นและผลักดันอย่างมากมายทำให้เกิดความพยายามร่วมกันในระดับนานาชาติ
รายการอ้างอิง Available: http://www.stks.or.th/web/index.php?option=com_content&task=view&id=590&Itemid=132 Visited : 16/06/54 14.40
ซึ่งในช่วงเวลา 20 ปี ที่ผ่านมา ห้องสมุดทั่วโลกโดยเฉพาะห้องสมุดในประเทศกำลังพัฒนา ประสบปัญหาเรื่องงบประมาณที่มีจำกัดในการบอกรับวารสารวิชาการที่มีราคาสูง เนื่องจากแนวโน้มราคาวารสารวิชาการมีอัตราเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง โดยเฉพาะวารสารวิชาการในสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ ห้องสมุดในฐานะที่อยู่ต้นทางในการให้บริการแก่ผู้ใช้ จำเป็นต้องคำนึงถึงวิธีการกำหนดนโยบาย และมาตรการ เพื่อรองรับสถานการณ์ดังกล่าว ซึ่งขณะนี้กระแสวารสารที่เข้าถึงได้แบบเปิด (Open Access) กำลังได้รับความสนใจและมีบทบาทสำคัญมาก จากผู้ที่ต้องการเข้าถึงข้อมูลได้ฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจากภาวะวิกฤติของวารสารวิชาการนั่นเอง
Open Access (OA) หมายถึง เอกสารวิชาการแบบดิจิทัล ที่มีการเผยแพร่ให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงแบบออนไลน์ได้แบบเสรี (ฟรี)
ประเภทของ Open Access
1. Open Access Publishing หรือเรียกว่าเป็นถนนสีทอง (Gold OA) ที่นำสู่ OA หมายถึง วารสารที่เปิดให้เข้าถึงบทความในเล่มอย่างอิสระทันทีที่ส่งตีพิมพ์
2. Open Access Self-Archiving หรือ เรียกว่าเป็นถนนสีเขียว (Green OA) หมายถึง วารสารที่ตีพิมพ์ในวารสารของสำนักพิมพ์ทั่วไป แต่ผู้เขียนมีสิทธินำบทความมาจัดเก็บไว้ในเว็บไซต์ของตนเอง หรือ คลังความรู้องค์กร (Institutional Repository) เพื่อนำไปเผยแพร่บนอินเทอร์เน็ตต่อได้
ลักษณะของ OA
1. Truly OA หมายถึง ให้ใช้บทความออนไลน์ได้ฟรีทันทีที่พิมพ์ ให้ผู้เขียนบทความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ และให้เผยแพร่บทความออนไลน์ได้โดยไม่มีข้อจำกัด
2. Delay OA หมายถึง ให้ใช้บทความออนไลน์ได้ฟรี เฉพาะฉบับย้อนหลัง (Free back issues) หลังจากตีพิมพ์ไปแล้ว
3. Dual-mode OA หมายถึง วารสารชื่อเดียวกัน มีทั้ง Print Subscription และ OA Edition4. Hybrid OA หมายถึง ภายในวารสารฉบับเดียวกัน มีทั้งบทความ OA และ Non-OA5. Partial OA หมายถึง OA เฉพาะบางบทความ (มักเป็นการโฆษณาของสำนักพิมพ์)6. Low-income OA หมายถึง OA เฉพาะประเทศในกลุ่ม Low-income economies โดยให้บริการวารสารผ่านโครงการช่วยเหลือต่าง ๆ เช่น Hinari, AGORA
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น